Cấu thành nên cơ thể con người chúng ta là rất nhiều thành phần với các chức năng hoạt động khác nhau, tương đương với đó là vô số các quá trình trao đổi chất xảy ra không ngừng nghỉ trong cơ thể. Đó là một mạng lưới rộng lớn và phức tạp, nhưng lại có một điểm chung, đó chính là sự góp mặt của enzyme với một vai trò vô cùng quan trọng.
Enzyme hoạt động “sôi nổi” nhất là ở hệ tiêu hóa, vì vậy sự thiếu hụt enzyme ở hệ cơ quan này sẽ gây ra các vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe toàn diện. Hãy cùng đi tìm hiểu về trong hệ tiêu hóa có mấy loại, thành phần và tác dụng ra sao, các kiến thức này sẽ giúp ta không rơi vào tình trạng thiếu enzyme, gây mất cân bằng hay giảm chức năng tiêu hóa và có cơ chế bổ sung khi cần thiết.
Enzyme là một đại phân tử, được cấu trúc bởi thành phần chính là các phân tử protein, hoặc là sự kết hợp giữa protein và thành phần đặc biệt. Enzyme có khả năng làm hoạt hóa phản ứng hóa học trong cơ thể, tăng tốc độ của các quá trình này lên gấp nhiều lần. Enzyme có nhiều loại và phục vụ cho nhiều hoạt động khác nhau như hô hấp, tiêu hóa, chức năng cơ và thần kinh, trong đó tiêu biểu là:
Hệ tiêu hóa: Enzyme giúp cơ thể cắt nhỏ thức ăn, biến chúng trở thành dạng đơn giản hơn để dễ dàng hấp thụ.
Sao chép DNA: Trong quá trình phân chia của tế bào, các DNA cũng cần được sao chép. Quá trình phức tạp này cần sự có mặt của enzyme như một người tháo “nút thắt” trong cuộn DNA, nhờ vậy mà công việc sao chép thông tin mới có thể thực hiện.
Men gan: Gan là cơ quan thực hiện chức năng giải độc chính cơ thể, hoạt động này cần “ngốn” một lượng lớn các loại enzyme khác nhau.
Trong hệ tiêu hóa, enzyme được tìm thấy trong mọi “ngóc ngách”, đó là: dạ dày, khoang miệng, tuyến tụy, ruột non,.. Vì vậy các chức năng cũng rất phong phú. Chẳng hạn như enzyme trong tuyến nước giúp tiêu hóa tinh bột; dịch vị và men tiêu hóa trong dạ dày chất đạm; dịch gan và mật tiêu hóa chất béo; dịch tụy làm nhiệm vụ hỗ trợ tiêu hóa ở ruột non.
Có đủ enzyme trong cơ thể chưa phải là yếu tố đảm bảo cho sự hoạt động ổn định của các cơ quan, nhưng việc thiếu hụt enzyme chắc chắn sẽ gây ra nhiều vấn đề cho sức khỏe. Đặc biệt là thiếu hụt enzyme trong hệ tiêu hóa, điều này sẽ gây ra sự mệt mỏi, thiếu năng lượng, hấp thu dinh dưỡng kém, dẫn tới cả hệ thống toàn cục sẽ bị ảnh thưởng theo.
Tìm hiểu về các loại enzyme chính trong cơ thể người
Enzyme trong cơ thể có thể kể đến các loại chính là: Protease, Lipase, Amylase, Lactase, Pepsin được sản sinh ra từ các tuyến ngoại tiết khác nhau trong cơ thể:
Lipase: Đây là loại enzyme chuyển đổi chất béo và các vitamin tan trong chất béo thành các axit béo đơn và glycerol. Bổ sung lipase rất có lợi cho đối tượng mắc bệnh tuyến tụy, bởi các enzyme lipase sẽ đẩy nhanh việc xử lý các chất béo dung nạp vào cơ thể. Với người bình thường, dung nạp thêm lipase cũng mang nhiều lợi ích, như khả năng tăng cường hấp thụ Omega-3, omega-6, vitamin D, vitamin K,… có trong chất béo.
Amylase: Có trong tuyến nước bọt, dịch tụy, amylase là loại enzyme tách carbohydrate có trong tinh bột và đường thành các loại đường đơn giản hơn, để cơ thể dễ hấp thụ. Amylase có vai trò chủ yếu là hỗ trợ tiêu hóa thức ăn, ngoài ra còn là một chất xúc tác cho chính sự sản sinh enzyme của tuyến tụy. Với một người khỏe mạnh, amylase cần tồn tại ở một lượng vừa đủ trong cơ thể, thậm chí cần có biện pháp ức chế amylase để chống lại sự tăng đường trong máu và nguy cơ béo phì.
Protease: Protease tự nhiên trong cơ thể người được tạo ra ở tuyến tụy, sau đó đi qua ruột non để tiếp tục quá trình tiêu hóa. Nhóm enzyme này có khả năng phân tách các phân tử protein thành các peptide và axit amin, đây là điều rất trọng để cơ thể có thể sử dụng lượng protein được thu nhận. Ngoài ra, protease còn có tác dụng phân hủy mảnh vỡ của tế bào chết, ký sinh trùng, vi khuẩn, vi rút, nấm,…
Lactase: Đây là loại enzyme có sẵn ở một số vị trí như mép ruột non, do một số lợi khuẩn trong đường ruột tạo ra, khả năng chính của nó là phân hủy đường lactose thành glucose và galactose. Lactase rất quan trọng với sự phát triển thể chất, đặc biệt là ở trẻ em, trẻ thiếu bị thiếu enzyme này sẽ dẫn tới suy dinh dưỡng, chậm lớn.
Cellulase: Loại enzyme này chuyên xử lý các loại chất xơ, sợi thực vật có trong thực vật. Thành phần cellulose trong thức ăn sẽ được phân tách thành dạng phân tử nhỏ hơn, dễ dàng di chuyển và hấp thụ.
Enzyme thuốc có tác dụng gì?
Enzyme là thuốc gì? Sự thiếu hụt enzyme trong cơ thể, chẳng hạn như các enzyme tiêu hóa gây ra nhiều vấn đề sức khỏe như: khó tiêu, chướng bụng, đầy hơi, trào ngược dạ dày thực quản, rối loạn chức năng tiêu hóa, nhức đầu, buồn nôn, mệt mỏi, giảm cơ bắp…Thiếu một số enzyme tại các cơ quan như gan, thận, tụy còn gây ra các bệnh lý như xơ vữa động mạch, cholesterol cao, ung thư, tiểu đường, suy nhược cơ thể toàn diện.
Nhiều loại enzyme đã tồn tại trong cơ thể người ngay từ khi được sinh ra và liên tục được sản sinh trong quá trình sinh trưởng, tuy nhiên vì nhiều lý do, có thể là bệnh tật, chế độ ăn uống mất cân bằng hay sự lão hóa tự nhiên mà lượng enzyme quý giá đó dần hao hụt và cần phải được bổ sung từ bên ngoài. Ngoài ra cũng có các loại enzyme mà con người không có sẵn, nhưng cũng đã được nghiên cứu và cho thấy các tác dụng tuyệt vời, phù hợp cho con người sử dụng.
Các cách bổ sung enzyme
Cần chú trọng bổ sung enzyme để góp phần giúp cơ thể luôn khỏe mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên cần tìm hiểu rõ về cách nạp như thế nào là nạp đúng và đủ lượng enzyme cần thiết cho nhu cầu của cơ thể.
Bổ sung enzyme từ sản phẩm men tiêu hóa (thuốc)
Để bổ sung men tiêu hóa với thành phần là các enzyme, người ta làm ra các chế phẩm là thuốc. Lưu ý khi bổ sung men tiêu hóa dưới dạng thuốc xem như chúng ta đã bổ sung từ ngoài vào giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn. Các sản phẩm men tiêu hóa thường gặp có thành phần hỗn hợp của amylase, lipase, protease. Đơn cử là men protease hỗ trợ tiêu hóa các chất protein trong thịt, cá, trứng, sữa. Hoặc men lipase làm tiêu hóa chất béo; men amylase “xử lý” các phân tử glucose trong tinh bột, tạo đường để hấp thụ.
Ngoài ra, các men tiêu hóa như cellulose, hemixenluloza, phytase, beta- glucanase, pectinase và xylanase giúp tăng cường chuyển đổi các chất xơ, hỗ trợ sự lưu thông trong đường ruột, nhuận tràng.
Khi gặp các vấn đề về dạ dày, đường ruột thì việc bổ sung thêm các sản phẩm men tiêu hóa là điều cần thiết để trợ năng cho hệ thống tiêu hóa. Tuy nhiên nên chỉ dùng khi thật sự cần thiết. Không lạm dụng vì lượng men tiêu hóa được cung cấp nhiều từ bên ngoài trong thời gian dài sẽ ức chế các tuyến tiết ra men tiêu hóa nội sinh có trong cơ thể.
Bổ sung enzyme tự nhiên
Bổ sung enzyme tự nhiên có rất nhiều nguồn, phân ra làm 2 cơ chế bổ sung, đó là loại kích thích bài tiết các enzyme trong cơ thể như một số gia vị thường dùng (gừng, hành tỏi, tiêu, ớt…), loại còn lại thì cung cấp trực tiếp enzyme.
Trái cây, rau quả tươi giúp bổ sung trực tiếp enzyme tự nhiên, chẳng hạn: Xoài, chuối chứa amylase; dứa, kiwi, đu đủ có chứa các loại protease; quả bơ chứa lipase; ngoài ra còn có thể sử dụng một số sản vật khác như mật ong, thực phẩm này chứa nhiều enzyme (như diastase, invertase, catalase) giúp tiêu hóa carbohydrate và protein,…
Ngoài ra, còn có một số thảo dược được ví như enzyme tự nhiên bao gồm cam thảo, gừng, bạc hà, nha đam…
Việc bổ sung enzyme chỉ nên được thực hiện bằng các phương pháp tự nhiên như sử dụng dụng thực phẩm hàng ngày. Bổ sung enzyme dạng thuốc chỉ nên được thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ, kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh, ăn chậm nhai kỹ, giảm căng thẳng để đạt hiệu quả tích cực như mong muốn.
Nguồn: enzyme papain
