Gia LaiLàng phong Quy Hòa ở Quy Nhơn, nơi từng điều trị, cưu mang nhiều thế hệ bệnh nhân phong gần một thế kỷ, dự kiến được di dời để quy hoạch khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng.
Làng phong Quy Hòa, phường Quy Nhơn Nam, nằm dưới chân núi Xuân Vân, mặt hướng ra biển. Năm 1929, khu vực này được khai hoang, xây bệnh viện điều trị người mắc bệnh phong từ nhiều nơi trong nước, đồng thời là chốn an trú giúp họ tránh sự kỳ thị.
Sau gần một thế kỷ, nơi đây hình thành cộng đồng dân cư đặc biệt với khoảng 300 hộ sinh sống.
Một góc tu viện, nhà thờ và bệnh viện trong thung lũng Quy Hòa năm 1938. Khu điều trị khi đó rộng khoảng 100.000 m2, tiếp nhận hơn 150 bệnh nhân phong, giúp họ có nơi ở ổn định, từng bước gây dựng đời sống.
Linh mục người Pháp Paul André Maheu (1869-1931), người khai hoang thung lũng Quy Hòa, lập nơi điều trị bệnh nhân phong từ năm 1929.
Nhà thờ Quy Hòa, Tu viện Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ vẫn giữ nguyên kiến trúc từ thời Pháp. Năm 1976, các nữ tu dòng Phan Sinh Thừa Sai chuyển Bệnh viện phong Quy Hòa cho Bộ Y tế điều hành, sau đó bệnh viện được đổi tên thành Khu điều trị phong Quy Hòa.
Nhà cửa, hạ tầng trong làng mang dấu ấn kiến trúc Pháp kết hợp phong cách Đông Dương. Qua nhiều thập kỷ, Quy Hòa không chỉ là nơi chữa bệnh mà trở thành nhà, gia đình và quê hương của nhiều thế hệ bệnh nhân phong.
Năm 1999, Bệnh viện Phong và Da liễu Quy Hòa được thành lập, tiếp tục là nơi điều trị và sinh sống của bệnh nhân phong. Phần lớn người ở đây đã khỏi bệnh nhưng còn mang di chứng.
Bà Phạm Thị Sắc, 66 tuổi, quê Quảng Ngãi, vào Quy Hòa điều trị bệnh phong từ năm 1980 sau khi bị chồng bỏ. Di chứng bệnh khiến bà phải cưa chân phải. Sau đó, bà kết hôn với một bệnh nhân cùng quê đang điều trị tại đây.
Bà Sắc sống cùng chồng và hai con trong khu tập thể nhiều thập kỷ qua. Mỗi tháng, hai vợ chồng được hỗ trợ 4 triệu đồng cùng một số nguồn tài trợ khác.
“Ở đây rộng rãi nhưng nhà cửa tạm bợ, xuống cấp”, bà nói, mong khi di dời được chính quyền hỗ trợ nhà ở và đất canh tác.
Ông Nguyễn Đình Tân, 55 tuổi, có cha quê Quảng Nam, vào Quy Hòa điều trị bệnh phong và sinh sống từ năm 1960. Ông Tân theo nghề đánh cá ven bờ hàng chục năm nay.
Theo ông, nhiều hộ trong làng, gồm con cháu bệnh nhân phong và một số người đang điều trị, sống bằng nghề khai thác thủy sản. Vào mùa biển thuận, ông kiếm 200.000-300.000 đồng mỗi ngày; riêng sáng nay bắt được hai con cá đuối, bán khoảng 700.000-800.000 đồng.
Nhà ở, trường mẫu giáo và khu sinh hoạt của bệnh nhân phong trong làng đã xuống cấp, nhiều hạng mục hư hỏng nặng. Mái ngói, tường bê tông bong tróc, cây cối mọc um tùm quanh các dãy nhà.
Nơi an táng đầu tiên của thi sĩ Hàn Mặc Tử trong khuôn viên làng phong Quy Hòa. Ông từng điều trị bệnh phong tại đây và qua đời năm 1940.
Căn phòng lưu niệm trưng bày kỷ vật của thi sĩ Hàn Mặc Tử trong thời gian ông điều trị bệnh phong tại Quy Hòa.
Vườn tượng các danh y Việt Nam và thế giới trong khuôn viên làng phong Quy Hòa, nhằm tri ân những đóng góp cho y học và tinh thần nhân văn.
Hồi tháng 5, UBND tỉnh Gia Lai phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng – Vũng Chua. Khu vực nghiên cứu rộng gần 2.900 ha, thuộc các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Tây.
Tỉnh yêu cầu phương án di dời Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa đến xã Tuy Phước phải được nghiên cứu kỹ, bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe người dân không bị gián đoạn.
Vị trí làng phong Quy Hòa. Đồ họa: Hoàng Thanh
